فصلاول - تعاريف مواد١الي ١٩
ماده ١- سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي كشور ، سازماني است مستقل كه مستقيماً زير نظر رئيس قوة قضائيه انجام وظيفه مينمايد و اختصاراً در اين آئين نامه سازمان ناميده ميشود .
ماده ٢- سازمان همه ساله در موعد مقرر بودجه خود را در رديف مستقل پيش بيني نموده و پس از موافقت رئيس قوة قضائيه ضمن ارسال به سازمان مديريت و برنامه ريزي ، براي تصويب نيز پيگيري و اقدامات لازم را انجام خواهد داد .
ماده ٣- زندان محلي است كه در آن محكومين قطعي با معرفي مقامات ذيصلاح قضائي و قانوني براي مدت معين يا بطور دائم بمنظور اصلاح و تربيت و تحمل كيفر نگهداري ميشوند .
ماده ٤- بازداشتگاه محل نگهداري متهميني است كه باقرار كتبي مقامات صلاحيتدار قضائي تا اتخاذ تصميم نهائي به آنجا معرفي ميشوند .
تبصره ١: تا زماني كه بازداشتگاههاي موضوع اين ماده ايجاد نشده است ، در طبقه بندي داخل زندانها محل جداگانهاي براي نگهداري متهمين تحت قرار در نظر گرفته ميشود .
تبصره ٢: با اجراي طرح ساماندهي منطقهاي زندانهاي كشور، محكومين به حبسهاي كوتاه مدت كه از سوي سازمان تعيين و ابلاغ ميشود در بازداشتگاه نگهداري خواهند شد .
ماده ٥- زندانها بشرح مواد آتي به زندان بسته ، زندان نيمه باز ، زندان باز و مجتمعهاي حرفه آموزي و كار درماني ( اردوگاه) تقسيم ميشوند .
ماده ٦- زندان بسته ، زنداني است محصور كه با برجهاي ديده باني در پوشش داخلي و خارجي داراي حفاظت كامل باشد .
تبصره : در اين نوع زندان ، محكومين شبها در خوابگاههاي اختصاصي يا گروهي نگهداري و روزها از برنامههاي آموزشي و فني حرفهاي و تفريحي استفاده مينمايند و يا در كارگاههاي داخل زندان بكار گمارده ميشوند .
ماده ٧- زندان نيمه باز ، زنداني است محصور كه در پوشش خارجي داراي حفاظت مناسب باشد و در آن زندانيان بطور گروهي با تعداد كافي مأمور مراقب بدون اسلحه به كار اعزام ميگردند و پس از خاتمه كار مجدداً به آسايشگاههاي خود عودت داده ميشوند .
ماده ٨- زندانيان زير در زندان نيمه باز نگهداري ميشوند :
- الف- محكومين جرائم غير عمدي
- ب - محكومين به جزاي نقدي كه به لحاظ عجز از پرداخت جزاي نقدي تحمل كيفر حبس ميكنند .
- ج - محكومين مالي ، موضوع ماده ٢ قانون نحوة اجراي محكوميتهاي مالي
- د - محكومين به حبس در جرائم عمدي با شرايط زير :
- محكومين به حبس تعزيري تا دو سال
- محكومين به حبس بيش از دو سال تا ١٥ سال بشرط تحمل ١١٠ از مدت محكوميت در زندان بسته.
- محكومين به حبس بيش از ١٥ سال و حبس ابد بشرط تحمل ٢ سال از مدت محكوميت در زندان بسته .
ماده ٩- زندان باز ، زنداني است بدون حفاظت و مأمور مراقب كه زنداني مدت محكوميت خود را در آن با اشتغال بكار يا خدمت ميگذراند و حق خروج از زندان را نداشته و شبها را در نزديكترين آسايشگاهي كه به همين منظور تعيين شده است استراحت مينمايد .
ماده ١٠- زندانيان زير در زندان باز نگهداري ميشوند :
- الف - محكومين جرائم غير عمدي .
- ب - محكومين به جزاي نقدي كه به لحاظ عجز از پرداخت جزاي نقدي تحمل كيفر حبس ميكنند .
- ج- محكومين مالي، موضوع ماده ٢ قانون نحوه اجراي محكوميتهاي مالي .
- د - محكومين به حبس در جرائم عمدي با شرائط زير :
- محكومين به حبسهاي تعزيري تا دو سال پس از گذراندن ١٤سال از مدت محكوميت در يكي از زندانهاي بسته يا نيمه باز .
- محكومين به حبس بيش از دو سال تا ١٥ سال بشرط تحمل ١٥ سال از مدت محكوميت در يكي از زندانهاي بسته يا نيمه باز .
- محكومين به حبس بيش از ١٥ سال و حبس ابد بشرط تحمل ٤ سال از مدت محكوميت در يكي از زندانهاي بسته يا نيمه باز .
ماده ١١- رئيس زندانهاي باز و نيمه باز يا هر يك از مؤسسات محل كار زندانيان بايد به طريق مقتضي طرز اخلاق و رفتار و نظم و ترتيب كار محكومين را كنترل نمايند .
ماده ١٢- رؤساي زندانهاي باز و نيمه باز و مؤسسات محل كار زندانيان موظفند پس از ورود زندانيان آنان را با برنامههاي خاص زندان و مؤسسات آشنا نمايند .
ماده ١٣- زندانيان زندانهاي باز و نيمه باز كه در مؤسسات كار، اشتغال مييابند در تمامي ساعات اشتغال، حق خروج از محل كار را نداشته و پس از خروج از آسايشگاه بايد مستقيماً به محل كار رفته و به موقع نيز مراجعت نمايند. زمان ورود و خروج آنان در محل كار دقيقاً بايد ثبت شود .
تبصره ١: مأموران زندان موظفند، طرز رفتار و اخلاق و نظم و ترتيب كار زندانيان را برابر مقررات سازمان كنترل نموده و تخلفات آنان را سريعاً به اطلاع رئيس زندان و محل كار مربوطه برسانند.
تبصره ٢: در هر مورد كه زنداني مقررات مربوطه را رعايت ننمايد و يا صلاحيت جهت كار يا نگهداري در محلهاي مذكور را نداشته باشد ، با نظر رئيس زندان به زندان بسته اعزام تا حسب مورد تصميم نهائي از سوي مرجع قضائي يا شوراي طبقه بندي و انضباطي مربوطه اتخاذ گردد و مراتب به قاضي ناظر زندان جهت اطلاع اعلام خواهد شد .
ماده ١٤- مجتمع حرفه آموزي و كار درماني ( اردوگاه ) مركزي است براي نگهداري متهمين و محكومين جرائم مواد مخدر و اعتياد . ماده ١٥- زندانيان طبق تصميم شوراي طبقه بندي به منظور اشتغال بكار يا حرفه آموزي به مؤسسات صنعتي، كشاورزي و خدماتي زير اعزام ميشوند .
- مؤسسات داخل زندان ( اين مؤسسات ممكن است در مالكيت زندان باشد يابه ساير سازمانهاي دولتي يا مؤسسات خيريه يا تعاونيها يا بخش خصوصي تعلق داشته و زندان مجاز به استفاده از آنان باشد.)
تبصره ١: مؤسسات صنعتي ، كشاورزي و خدماتي با توجه به وضعيت ساختمان و كيفيت حفاظت آنها به پيشنهاد رئيس مؤسسه و تشخيص رئيس سازمان ميتواند بعنوان زندان باز و يا نيمه باز تلقي گردد .
- مؤسسات خارج از زندان كه نوعي زندان باز ميباشند( اين مؤسسات ممكن است در مالكيت زندان باشد يا به ساير سازمانهاي دولتي يا مؤسسات خيريه يا تعاونيها يا بخش خصوصي تعلق داشته و زندان مجاز به استفاده از آنها باشد. )
تبصره ٢: مؤسسات صنعتي ، كشاورزي و خدماتي خارج از زندان بايد حتي الامكان واجد محلهاي كافي ، جهت نمازخانه ، كتابخانه، و سائل ارتباط جمعي ، خوابگاه ، غذاخوري ، محلي جهت ملاقات زندانيان و ساير زمينههاي تفريحات سالم باشند .
ماده ١٦- مراكز اقدامات تأميني و تربيتي مؤسساتي هستند كه در آنجا متهمين و محكومين قبل و بعد ، يا ضمن اجراي مجازات يا مستقل از آن تا رفع حالتي كه آنها را در آينده در مظان ارتكاب جرم قرار ميدهد به حكم يا قرار كتبي مراجع قضائي نگهداري ميشوند .
ماده١٧- مؤسسات صنعتي، كشاورزي ، خدماتي و نظاير آن مؤسساتي هستند كه تحت نظارت سازمان با امكانات لازم از طريق سرمايه گذاري دولت و يا مشاركت بخش خصوصي و تعاوني بمنظور اشتغال و آموزش فني حرفهاي ونيل به خودكفايي با هدف اصلاح و تربيت زندانيان تأسيس ميشوند .
تبصره: دستورالعمل ويژة اين بخش با نظر حوزه معاونت امور اشتغال،خودكفائي و حرفه آموزي تهيه و پس از تأييد رئيس سازمان ابلاغ خواهد شد .
ماده ١٨- ادارات مراقبت بعد از خروج مراكزي هستند كه حمايت از زندانيان آزاد شده و واجد شرايط را بر عهده ميگيرند .
ماده ١٩- كانون اصلاح و تربيت مركزي است كه اطفال و نوجوانان بزهكار كمتر از ١٨ سال تمام در آنجا براي اصلاح، تربيت و آموزش نگهداري ميشوند .
فصل دوم ـ وظايف سازمان و مسئولين زندان, بازداشتگاه و ساير مراكز وابسته به سازمان
مادهي ٢٠ ـ وظايف سازمان به شرح زير ميباشد:
- الف ـ اجراي مجازات حبس طبق مقررات مربوطه, «سازمان در خصوص اجراي ساير مجازاتها تكليفي ندارد.»
- ب ـ ادارهي كليهي امور زندانها, بازداشتگاهها و مراكز اقدامات تاميني و تربيتي كشور و موسسات صنعتي, كشاورزي و خدماتي
- ج ـ ايجاد زندانها, بازداشتگاهها و موسسات صنعتي, كشاورزي و خدماتي و ساير موسسات لازم براي نگهداري, بازپروري, حرفهآموزي و اشتغال به كار متهمين و محكومين
- د ـ انجام تحقيقات و پژوهشهاي علمي به منظور بهبود شيوهها و خدمات زندانباني
- هـ ـ تعيين خطمشي, اداره و نظارت بر اجراي كليهي امور مربوط به زندانها و موسسات و مراكز وابسته به آن
- و ـ تهيهي پيشنويس قوانين و مقررات مورد نياز و پيشنهاد آن به مراجع ذيربط.
- زـ ايجاد امكانات و تسهيلات لازم و مناسب به منظور انجام امور فرهنگي و تربيتي اعم از اصلاح, ارشاد و آموزش زندانيان
- ح ـ انجام خدمات مشاورهاي و نيز كمك و مساعدت به منظور حل مشكلات زندانيان و خانوادهي آنان
- ط ـ جذب هرگونه كمك از قبل كمكهاي مردمي, موسسات خيريه و ... و برنامهريزي در جهت به كارگيري صحيح اين گونه كمكها با هدف بهبود امور زندانها و مساعدت به زندانيان و يا خانوادهي آنان
- ي ـ سياستگذاري و برنامهريزي كليهي امور مربوط به اشتغال و حرفهآموزي زندانيان و خودكفايي زندانها و موسسات وابسته
- ك ـ تهيهي آمار و اطلاعات موردنياز جهت شناخت روشهاي پيشگيري از وقوع جرايم و بررسي علل و انگيزههاي ارتكاب آن و ارايه به روساي قواي سهگانه
- «ارايهي آمار و اطلاعات به ساير مراجع اداري و مراكز علم با موافقت رئيس سازمان بلامانع است.»
- ل ـ تهيه و پيشنهاد اسامي محكومين واجد شرايط آزادي مشروط و ارايه آن به قاضي ناظر زندان
- م ـ تهيه و پيشنهاد اسامي محكومين واجد شرايط عفو و ارايهي آن به هيات عفو
- ن ـ برنامهريزي براي مراقبت بعد از خروج زنداني با همكاري دستگاههاي ذيربط
مادهي 21 ـ سازمان ميتواند با ايجاد تشكيلات مناسب نسبت به انجام تحقيقات و مطالعات علمي لازم راساً اقدام نمايد.
مادهي 22 ـ استانداردهاي موردنياز در خصوص تشكيلات اعم از تعداد كارمندان و ماموران مراقب و انتظامي و مربيان مذهبي و متخصصين در زندانها و موسسات و مراكز وابسته به سازمان به تناسب موقعيت و احتياجات محل و آمار شناور زندانيان توسط سازمان تعيين و به تصويب سازمان مديريت و برنامهريزي خواهد رسيد.
مادهي 23 ـ در هر زندان, بازداشتگاه و يا ساير مراكز وابسته به سازمان عنداللزوم واحد آمار و رايانه تشكيل ميگردد تا كليهي آمار مورد نياز را ثبت نمايد.
تبصره ـ مسئول آمار واحد مذكور موظف است اطلاعات جمعآوريشده را طبق دستورالعملهاي صادره تهيه و به مقام مافوق ارايه نمايد.
مادهي 24 ـ تاسيس, احداث و ادارهي كليهي زندانها و بازداشتگاهها و ساير موسسات و مراكز وابسته به سازمان و نيز تغيير محل آنها منحصراً در اختيار سازمان ميباشد. مراجع قضايي, اجرايي, اطلاعاتي, انتظامي و نظامي از داشتن زندان و بازداشتگاه اختصاصي ممنوع ميباشند.
تبصره ـ بازداشتگاههاي انضباطي نيروهاي مسلح از شمول اين آييننامه خارج است.
مادهي 25 ـ انتظامات و حفاظت فيزيكي از زندانها و بازداشتگاهها و ساير مراكز وابسته به عهده سازمان است كه توسط يگان انتظامي و نيروهاي انتظامي تحت امر اعمال خواهد شد.
تبصره ـ نيروهاي فوق تحت امر رئيس سازمان بوده و وي ميتواند اختيارات خود را راساً يا با تفويض به معاون انتظامي سازمان, به مديران كل استانها و روساي زندانها واگذار نمايد.
مادهي 26 ـ وظايف روساي زندانها, بازداشتگاهها و موسسات صنعتي, كشاورزي و خدماتي و سايرم موسسات و مراكز وابسته به سازمان عبارت است از:
- الف ـ اجراي قوانين مربوطه و مقررات اين آييننامه در زندانها و ديگر مراكز وابسته و نظارت بر حسن اجراي آن
- ب ـ اجراي تصميمات شوراي طبقهبندي با رعايت مقررات مربوطه
- ج ـ محافظت و مراقبت كامل از زندان و زنداني از طريق عوامل در اختيار و پيشبيني تمهيدات لازم براي جلوگيري از فرار زندانيان و همچنين مراقبت در نحوهي رفتار ماموران با زندانيان
- د ـ اهتمام و اقدام در جهت تهذيب, اصلاح و تربيت زندانيان ونيز تامين بهداشت, تغذيه, تربيت بدني و تفريحات سالم آنان در محيط زندان يا موسسه يا مراكز وابسته
- ه ـ اجراي برنامههاي آموزش علمي, مذهبي و فني و حرفهاي زندانيان با همكاري سازمانهاي مربوط
- و ـ اعمال نظارت و بازرسي مداوم و كسب اطلاعات لازم از وضعيت عمومي و فردي زندانيان و رسيدگي به مقدماتي به تقاضاي آنان و اعلام به مقامات مسئول
- ز ـ همكاري و مساعدت در اجراي برنامههاي انجمن حمايت از زندانيان, ستاد مردمي رسيدگي به امور ديه, مراكز مراقبت از خروج و موسسات صنعتي, كشاورزي و خدماتي و ساير مراكز وابسته
- ح ـ مراقبت در اجراي برنامهي روزانه و دو نوبت سرشماري از زندانيان و گزارش اتفاقات و آمار روزانه به مقامات مافوق برابر دستورالعملهاي صادره
- ط ـ گزارش نتايج حاصله از اجراي برنامههاي محوله به مقامات بالاتر برابر دستورالعملهاي صادره
- ي ـ تهيهي برنامه و بودجهي ساليانه واحد تحت سرپرستي و ارايهي آن به مدير كل استان
- ك ـ انجام ساير وظايف پيشبيني شده در اين آييننامه
مادهي 27 ـ رئيس زندان يا موسسه و مراكز وابسته شخصاً و در غياب وي مسئول مربوطه به محض اطلاع از وقوع حادثه بايد در محل حاضر شده, ضمن اتخاذ تدابير لازم و عاجل براي برقراري نظم و آرامش در صورت لزوم, مراتب را در اسرع وقت به مقامات بالاتر گزارش نمايد.
مادهي 28ـ معاون زندان بر حسب وظيفه و عنوان اختصاصي (هر يك از معاونتها) و بر اساس درجه زندان در انجام تكاليف مقرر با رئيس زندان همكاري و معاضدت نموده و دستورهاي قانوني او را به مورد اجرا ميگذارد و در غياب رئيس زندان يكي از معاونين به پيشنهاد وي و تصويب مدير كل استان مسئوليت امور را به عهده خواهد داشت.
مادهي ٢٩ ـ وظايف فرمانده قرارگاه زندان به شرح زير است:
- نظارت بر امور حفاظت فيزيكي زندان و تاييد لوحهي نگهباني, گشت و كنترل و تاييد لوحهي پاسداري
- نظارت بر حضور و غياب پرسنل انتظامي زندان و اقدام لازم در اين خصوص
- بازديد و بررسي وضع ظاهري كاركنان حاضر به خدمت در هنگام برگزاري مراسم صبحگاه .و انجام وظيفه و ارايه آموزشها و تذكرات ضروري به آنها
- نظارت در تمرين پرسنل نسبت به طرحهاي دفاعي و امنيتي زندان با پرسنل
- بازديد از اماكن زندان و اسلحه و مهمات و تجهيزات و نظارت بر نظافت و نگهداري آنها
- نظارت بر نحوهي اعزام و انتقال زندانيان به مراجع قضايي و ديگر مراجع
- نظارت, بررسي, هدايت و راهنمايي مسئول نگهباني و افسر آموزش و يگان عمليات و ساير عوامل كشيك و گشت در انجام وظايف محوله
- ابلاغ دستورات مقامات مافوق و بخشنامههاي اداري و انتظامي به مامورين مربوط به نظارت بر حسن اجراي آنها
- عهدهدار شدن امور در غياب مسئول امور انتظامي
- تدوين, ارايه و پيشنهاد طرحها و دستورالعملهاي لازم در زمينهي هر يك از موارد فوق در جهت بهبود امور جاري و تسهيل و تسريع كار برابر مقررات
- جلوگيري از وقوع هرگونه بينظمي و نظارت بر تحقيقات اوليه و تشكيل پرونده و اعزام متهم يا متهمين به مراجع قضايي در وقت قانوني
- ارايهي گزارش لازم از وقايع اتفاقيه به مقام مافوق
- انجام ساير امور محوله طبق دستور
مادهي 30 ـ وظايف افسر نگهبان عبارت است از:
- حضور به موقع در محل خدمت و مطالعهي مندرجات 24 ساعت گذشته دفتر ثبت وقايع و خدمات روزانه به منظور پيگيري و اجراي دستورهاي صادره از سوي مقام مافوق و اطلاع از وقايع مربوطه
- كنترل عوامل نگهباني, نظارت بر تحويل اسلحه و مهمات به آنان, تطبيق نام آنان با لوحهي نگهباني, اعلام پرسنل غايب به مقام مافوق و ثبت اسامي و مامورين حاضر در دفتر ثبت وقايع و خدمات روزانه
- نظارت بر امور كمكافسرنگهبان مبني بز اعزام به موقع عوامل نگهباني به محل ماموريت
- تحويل و تحولات مور نگهباني با توجه به وقعات روز قبل
- تنظيم و ثبت وقعات و گزارشهاي نهايي به صورت صحيح و بدون خطخوردگي و تراشيدگي و الحاق برابر دستورالعملهاي صادره
- رسيدگي به پروندههاي متشكله باقيمانده از نگهباني قبل جهت تكميل و به جريان انداختن و آماده نمودن آنها براي ارسال به مراجع قضايي
- نظارت بر انجام وظيفه ي مامورين اطلاعات درب ورودي و راهنمايي مراجعهكنندگان و نگهداري اشياء ممنوعهي ارباب رجوع
- بازديد از عوامل نگهباني و اماكن انتظامي در طول مدت خدمت
- تقديم گزارش از وضعيت حفاظت فيزيكي زندان در زمينه ي مشكلات, نواقص, ايرادات و نارساييها به فرماندهي انتظامي در مدت نگهباني
- نظارت بر امور محولهي داخلي بين پوستهي دوم زندان مانند نظافت كليهي اماكن انتظامي, اطمينان از عدم وجود اشكال در ساختمان و تاسيسات
- تعيين افراد جيرهگير, امور رفاهي ماموريني كه به طور شبانهروزي در زندان به سر ميبرند, وضعيت ظاهري و شئونات اسلامي, رعايت موارد انضباطي و جلوگيري از حركات يا اعمال سوء مامورين و نظارت بر اجراي برنامههاي دستهجمعي از جمله نماز جماعت, سخنراني و اجراي دستورات انضباطي و تنبيهي در مورد هر يك از كاركنان و ارايهي گزارش نواقص, معايب مشهود در هر مورد به مقام بالاتر
- اجراي مراسم صبحگاه و شامگاه
- اعمال نظارت لازم بر بازرسي بدني از زندانيان. ملاقاتكنندگان و بازرسي دقيق وسائطنقليه و ساير تجهيزات در هنگام ورود و خروج از زندان بدون استثناء
- هدايت ونظارت كمك نگهبان در انجام وظايف و امور محوله
- ارايهي گزارش سوانح و حوادث غيرمترقبه حادثشده به مقام مافوق در اسرع وقت
- اجراي كامل مقررات و آييننامههاي مربوطه و نظارت كامل در حسن جريان امور انتظامي و سركشي و بازديد مرتب از اماكن مختلف پستي و ارتباط آنان با يكديگر و به طور كلي برقراري نظم و آرامش در محدودهي فيزيكي تحت مسئوليت و اعمال مراقبت دايم در مورد جلوگيري از ورود هرگونه سلاح سرد و گرم به زندان
- آمارگيري از كاركنان تحت امر به منظور آگاهي بر تعداد كاركنان موجود, غائب, درحال مرخصي, بيمار, فراري, منتسب و غيره و تنظيم آمار لازم و درج آن در دفتر نگهباني
- انجام ساير امور محوله طبق دستور
مادهي 31 ـ مسئول بازديد و كنترل ورود و خروج افراد و وسايل موظف است علاوه بر امور محوله, اقدامات زير را انجام دهد:
- بازرسي دقيق از وسائط نقليه و اشيايي كه به هر نحوه به زندان وارد يا خارج ميشوند و جلوگيري از ورود و خروج اشياء ممنوعه
- بازرسي بدني از زندانيان و مراجعين به هنگام ورود يا خروج از زندان و جلوگيري از وررود و خروج اشياء ممنوعه
- اجراي مقررات مربوط به ورود اشخاص به زندان
- تنظيم و ثبت دفتر ورود و خروج به زندان
- ارايهي گزارش موارد تخلفات زنداني و اربابرجوع و معرفي آنان به مسئول مربوطه
- كنترل ورود و خروج خودروها از حيث ثبت تاريخ و ساعت و شماره خودرو با نام راننده مربوطه و گرفتن كارت شناسايي معتبر از راننده و در مواقع ضروري گرفتن كارت ماشين
- تحويل تعرفه ي ملاقات (برگهي ملاقات) و تطبيق امضاء ملاقاتشونده با برگهي ملاقات قبل از ورود به سالن ملاقات
- آموزش و راهنمايي كاركنان تحت مسئوليت در مواقع ضروري
مادهي 32 ـ وظايف ساير مسئولين و كاركنان در زندانها, بازداشتگاهها, موسسات صنعتي, كشاورزي و خدماتي و ساير موسسات و مراكز وابسته بر اساس شرح وظايف پست سازماني مصوب خواهد بود.
مادهي 33 ـ ترك نگهباني, صحبت كردن در موقع نگهباني, خوابيدن و نشستن و خارج شدن از محوطهي پاسگاه, غذا خوردن, استعمال دخانيات, انجام حركاتي كه باعث انصراف خاطر آنان از خدمت و مراقبت از زندانيان در تكاليف مقررهي آنان شود ممنوع ميباشد. نگهبان بايد طبق آييننامهي داخلي هميشه مجهز و ملبس به لباس رسمي و تميز و مرتب بوده, مواقعي كه در داخل زندانها ماموريت داشته باشند بدون اسلحه انجام وظيفه نمايند. اسلحه, مهمات و تجهيزات زندان بايد در پوشش خارج بند در جاي امن و مستحكم نگهداري شود. هنگامي كه نگهبانان زنداني را طبق دستور رسمي و كتبي مقامات صلاحيتدار قانوني براي محاكمه يا بازرسي يا انتقال به زندان يا محل ديگر از زندان خارج مينمايند بايد مسلح باشند و در طول راه حق توقف و مذاكره و حرف زدن با متهم و ديگران را ندارند و مكلفند زنداني را برابر مقررات مربوط تحت مراقبت كامل از جاي خلوت مستقيماً به مرجع احضاركننده بدرقه نموده پس از انجام كار او را بلافاصله و به همان نحو مستقيماً به زندان عودت داده به افسر نگهبان خارج تحويل نمايند. نگهبانان به هنگام نگهباني, بدرقه و حفاظت زندانيان از اداي احترامات معاف خواهند بود. اگر زنداني مبادرت به فرار نمايد نگهبان موظف است ضمن استمداد از اطرافيان با تمام توان او را تعقيب نموده و چنانچه با به كار بردن تلاشهاي ممكن موفق به دستگيري او نشود سه مرتبه با صداي بلند و رسا ايست داده هرگاه بازهم توقف ننمود, با رعايت اطراف و جوانب و توجه به اينكه باعث قتل و جرح كسي نگردد با استفاده از اسلحه و خالي كردن تيز هوايي و در مقام ناچاري با نشانهگيري ساق پاي زنداني از فرار او جلوگيري نمايد. هرگاه نگهبان بدون اجازهي رسمي و كتبي مقامات مربوط از بازداشت هر زنداني, اطلاعي به خارج از زندان داده يا اطلاعات و پيامها و نوشتهها يا اجناس و اشيايي از طرف زندانيان به خارج برساند يا از خارج براي آنان بياورد به نسبت اهميت تخلف تحت تعقيب قرار خواهند گرفت. نگهبان در مواقعي كه خلافي از يك نفر زنداني مشاهده نمايد بدون اينكه حق داشته باشد او را مجازات يا حتي ملامت كند بايستي مراتب را با ذكر جزئيات امر كتباً به افسر نگهبان گزارش دهد چنانچه در مقام رسيدگي خلاف گزارش وي ثابت شود مواخذه خواهد شد.
تبصره ـ تخلف از مقررات مادهي فوق علاوه بر تعقيب قانوني موجب تنبيه انضباطي خواهد بود.
مادهي 34 ـ رئيس دفتر زندان مكلف است در حسن جريان كليهي امور مربوط به دبيرخانه و يا بايگاني و تقويم و ابلاغ و اجراي احكام, نظارت كامل داشته و مراقبت نمايد تا كارهاي جاري بدون وقفه و تاخير و به موقع انجام شده, پاسخ نامههاي رسيده در اسرع وقت تهيه و به مقصد ارسال شود, كليهي نامهها و احكام و قرارهاي رسيده در دفاتر مربوطه ثبت, پس از ابلاغ به زندانيان و اجراي مفاد آن در پروندهي مربوط به هر زنداني درج و بايگاني گردد. بديهي است نتيجهي اجراي حكم را به مرجع قضايي مربوطه ارسال خواهند نمود. دفاتر داخلي هر زندان عبارتند از:
دفتر نامهها و احكام و قرارها ـ دفتر ثبت اسامي زندانيان ـ دفتر حضور و غياب زندانيان ـ دفتر تقويم و احتساب محكوميتها با تعيين تاريخ دقيق آزادي زندانيان ـ دفتر ثبت اسامي زندانيان پيشينهدار ـ دفتر ثبت احضاريهها ـ دفتر آزادي زندانيان ـ دفتر ورود و خروج زندانيان ـ دفتر ملاقات
تبصرهي 1 ـ نظارت كامل در اجراي محكوميتهاي نقدي زندانيان در زندانها از وظايف خاصه مسئول اجراي احكام هر زندان ميباشد.
تبصرهي 2 ـ زندانهايي كه مجهز به سيستم رايانه ميباشند كليهي اقدامات دفتري فوق از طريق رايانه انجام ميگيرد.
مادهي 35 ـ مسئول شعبه اموال و انبار كه صاحب جمع اموال زندان شناخته ميشود مكلف است طبق مقررات آييننامهي مربوط در محافظت و نگهداري اثاثيه و اموال دولتي و لوازم و اشياء و اسناد متعلق به زندانيان مراقبت و اهتمام شايسته به عمل آورده و وظايف مشروح زير را انجام دهد:
- پيشبيني و اقدام به موقع و لازم در تهيه و تدارك اثاثيه و ملزومات و مايحتاج داخلي زندان از قبيل لباس و پوشاك مامورين و زندانيان و امكنهي زندان و هرگونه ضروريات ديگر
- جلوگيري از تفريط و تضييع و حيف و ميل اموال و اثاثيه دولتي و لوازم شخصي زندانيان و اشيايي كه به طور امانت ميسپارند.
- تهيه و تنظيم دفاتر مربوط به ثبت نامههاي اداري
- وصول و تحويل اموال و ملزومات و اشياء دولتي, نوشتافزار اداري, ملبوسات دولتي زندانيان و ماموران زندان
- ثبت اموال و اثاثيهي دولتي بر طبق نمونهي رسمي و منطبق با مقررات آييننامهي اموال دولتي
- ثبت درخواستها مربوط به تهيه اشياء و لوازم مورد احتياج
- ثبت البسه و لوازم شخصي و اسناد عادي و قيمتي زندانيان و هر چيزي كه زنداني موقع ورود به زندان با خود دارد, در دفاتر مربوطه
- تفكيك و نگهداري كيسههاي محتوي لباس و اشياء زندانيان به ترتيب شمارهي رديف. (لباس و لوازم شخصي هر زنداني به محض ورود او به زندان بايد به وسيلهي متصدي انبار تنظيف و ضدعفونيشده در كيسهي مخصوص با ذكر شماره در برگ صورتمجلس تنظيمي تحويل و تحول كه يك نسخه آن با قبض انبار به زنداني تسليم ميشود لفافشده و در حفظ و حراست آن از گزند موش و بيد و آفات ديگر دقت و مراقبت كافي به عمل آيد).
- تنظيم اسناد و درخواست رسمي براي تهيه و تدارك اجناس مورد لزوم به امضاء و گزارش رئيس زندان و مقامات مالي مربوط
- مراقبت در نظافت و حفاظت كامل اموال دولتي و امكانات زندانيان
- دقت و مراقبت كافي در تحويل صحيح و سالم امانات زندانيان در موقع آزادي يا انتقال آنان و ارسال صورتمجلس تنظيمي با امضاء زنداني به دفتر زندان
مادهي 36 ـ ادارات و دواير و شعب مددكاري و خدمات اجتماعي در جهت شناخت شخصيت زندانيان و كشف و حل معضلات و مشكلات شخصي و خانوادگي و اجتماع آنان تحقيقات و اقدامات لازم را نموده و يك نسخه از تحقيقات را جهت ضبط در پروندهي شخصيت زنداني به رئيس زندان و نسخهي ديگر را جهت اقدام لازم به ادارهي متبوع خود تسليم مينمايد. مددكاران بايد با ابراز شفقت و جلب اعتماد زنداني براي بازگشت آنان به زندگي عادي و سالم اجتماعي اقدام و اهتمام لازم به عمل آورند.
مادهي 37 ـ وظايف مسئولان فرهنگي و تربيتي زندانها (به منظور تحقق اهداف اصلاحي و تربيتي) به شرح زير ميباشد:
- الف ـ ايجاد ارتباط ميان مسئولان زندانها با سازمانها و دواير دولتي و موسسات خصوصي و مراكز و شخصيتهاي علمي و مذهبي و اجتماعي
- ب ـ تنظيم برنامهي بازديد از زندانها و موسسات ديگر با رعايت مقررات پيشبينيشده در اين آييننامه
- ج ـ برنامهريزي به منظور موعظهي مذهبي و تعليم مباني عقيدتي و ديني و اخلاقي در جهت تهذيب و تزكيهي نفس زندانيان
- د ـ اقدامات لازم در جهت حل مشكلات روحي و تسكين دروني و ايجاد اميد به اصلاح و زندگي صحيح اجتماعي در زندانيان
- هـ ـ اجراي برنامههاي عبادي از جمله نماز, آموزش قرآن و ساير برنامههاي فرهنگي و مذهبي
- و ـ اجراي برنامههاي آموزشي, هنري, حرفهآموزي, ورزشي و رفتاري زندانيان
- ز ـ نشر فرهنگ كتابخواني و هماهنگيهاي لازم به منظور ايجاد كتابخانه و تامين كتب و نشريات مجاز
- ح ـ جلب مشاركتهاي مردمي در اجراي برنامههاي فرهنگي و تربيتي و ايجاد نمايشگاههاي مربوطه
تبصره ـ روساي زندانها مكلفند در جهت اجراي وظايف فوق ضمن همكاريهاي لازم موانع احتمالي را برطرف نمايند.
مادهي 38 ـ روانشناسان زندان موظفند با همكاري مددكاران و بخش معاونت امور فرهنگي و تربيتي و ملاحظهي پروندهي شخصيتي زندانيان ضمن بررسي ناسازگاري و ناهنجاريهاي رواني آنان مراتب را به شوراي طبقهبندي اعلام و اقدام لازم براي ايجاد سازگاري و عنداللزوم درمان آنان به عمل آورند.
مادهي 39 ـ مسئول بهداري زندان موظف است با همكاري متخصصان مربوطه از قبيل روانپزشك, پزشك و يا روانشناس نسبت به بستري كردن بيماران رواني به منظور معالجهي آنان اقدام نموده در صورتي كه عارضهي بيماري مشاراليهم منجر به جنون يا اختلال مشاعر تشخيص داده شود مراتب را در اسرع وقت از طريق رئيس زندان به پزشكي قانوني جهت اعلامنظر و اطلاع به مقامات قضايي گزارش نموده و عندالاقتضاء براي انتقال و معالجهي آنان در يك موسسهي درماني و تاميني تدابير شايستهي قانوني را اتخاذ نمايد.
مادهي 40 ـ مراقبين موسسات صنعتي, كشاورزي و خدماتي موظفند ضمن اجراي دستوراتي كه از طرف رئيس موسسه به آنان ابلاغ ميشود, در روز حداقل دو بار صبح و عصر از زندانيان سرشماري و حضور و غياب به عمل آورده وضمن گشت, زندانيان مشغول به كار را تحتنظر گرفته و از هرگونه تماس آنان با افراد خارج و يا خروجشان از محوطهي موسسه يا فرار آنان جلوگيري كنند و در صورت بروز حادثه يا مشاهدهي هرگونه تخلف فوراً طبق مقررات اين آييننامه اقدام و مراتب را به رئيس موسسه گزارش نمايند.
مادهي 41 ـ محكومان در طول اقامت در زندان و يا موسسات صنعتي, كشاورزي و خدماتي و يا اقامت در موسسات اقدامات تاميني و تربيتي از حيث تحولات حاصله در خصوصيات اخلاقي و مذهبي و تشخيص سلامت بدني و روحي تحت مراقبت و بررسي متخصصان زندان يا موسسهي مربوطه قرار خواهند داشت.
تبصره ـ انجام اقدامات مقرر در اين ماده در بازداشتگاهها نيز حسب مقدورات اعمال خواهد شد.
|
